ما ایرانی ها بیشتر با گذشته مان زندگی می کنیم: با شکوه و ابهت هخامنشی، با اسم دانشمندانی که هم خودشان و هم کتابهایشان تا امروز هفتاد کفن پوسانده. با فرهنگ و ادب چند هزار ساله ای که حتی یک صفحه اش را نیز نخوانده ایم، با خلیج همیشگی فارس*، با بادگیرهای یزد، با مدیران ایرانی گوگل…

چه ترحم بر انگیز! ملتی که به چیزهایی که ندارد می بالد. چه افتضاح!

روی سخن من با آن کسانی است که به حافظ می بالند ولی به جز فال هایی که مرغ عشق گدای سر کوچه شان بهشان می دهد چیزی از شعرهایش یا از زندگی اش نخوانده اند. روی سخن من با آن پسرهای جوانی است که یک گردنبند فَرَوهر به بزرگی خرمهره گردنشان می کنند، لباسهای چسبناک تنشان می کنند و توی خیابان ولی عصر (پهلوی سابق) عضله هایشان را مثل اسب به رخ دخترهایی می کشند که از خودشان هم چندش آورترند. سخن من با آنهاست که گاه و بی گاه طومارهای اینترنتی در اعتراض به عوض شدن نام خلیج فارس* امضا می کنند ولی تا حالا از شهرشان هم به زور خارج شده اند.

من درس تاریخ نخوانده ام ولی چند صفحه ای کتاب ورق زده ام. تاریخ ایران از سه هزار سال تا امروز را که بخوانی بیشترین چیزی که توی ذوق می خورد برادر کشی، پدر کشی و مادر کشی برای تصاحب تاج و تخت است. در همان درگاه هخامنشی که «منشور حقوق بشر»ش معروف است؛ بعد از داریوش اول هیچ خبری نیست جز ریختن خون برادر برای تصاحب جای پدر. در مورد دوره های بعد اصلاً صحبتی نمی کنم چرا که وضع خیلی بدتر است.

شهرهای بزرگ ایران که تا اوایل سلطنت صفویان مهد علم و دانش بود در پنج قرن اخیر تا ابتدای سلطنت سلسله منحط قاجار فقط شاهد قحطی، جنگ و اپیدمی های کشنده بوده اند…

علم قدیم که ما از آن بیشتر با ابوسینا، فارابی و بیرونی آَشنا هستیم کهنه شده است. حتی اگر برای بعضی شاخه ها مانند تاریخ و فلسفه علم ارزش توجه کردن داشته باشد تا نخوانیمش از آن بهره ای نخواهیم برد. سئوال اینجاست که شما چقدر از فرهنگ، علم و تاریخ چندین هزار ساله خود چیز می دانید؟

آقایان، خانم ها! لطفاً کمی در توهماتتان تجدید نظر کنید!

چرا ما اینقدر بی ریشه شده ایم؟ مقصر اصلی این اپیدمی بی ریشگی کیست؟ به نظر من فقط و فقط دولت ها و حکومت هایی که بر این سرزمین حکم رانده اند. نمی شود از کسی انتظار داشت در مورد کشورش و در مورد فرهنگ چند هزار ساله اش آدم مطلعی باشد در حالی که تمام دوران تحصیل از دبستان تا پایان دوران لیسانس برایش در مورد تاریخ شبه جزیره عربستان آن هم بعد از ظهور رسول اسلام صحبت کرده باشند. چرا این همه بی توجهی در نظام آموزشی ایران وجود دارد؟ آیا به این ترتیب به نسلهای بعدی ایرانیان که فرهنگ ملی شان را از دست خواهند داد خیانت نخواهد شد؟

آیا این خیانت از خیانت به تاراج دادن ثروت ملی که در دوره منحط قاجاریه اتفاق افتاد بزرگتر نیست؟ در پاسخ کودکانی که 50 سال بعد از ما جواب می خواهند چه خواهیم گفت؟

بیایید کمی تاریخ بخوانیم. ما کشور ثروتمندی نیستیم. ما کشور صاحب علمی هم نیستیم. ما خیلی چیزهای دیگر هم نیستیم. لااقل این فرهنگ و ادب چندین هزارساله را به این آسانی نبازیم.

—-

* در مورد خلیج فارس: عبارت Persian Gulf به فارسی که ترجمه شود می شود «خلیج پرشیا» و نه «خلیج فارس». سهم کرد و بلوچ و ترک و گیلک از این خلیج مشخص نیست.

- عکس: علی شمس, خیابان امیر آباد زمستان 1386.